Hồ sơ thiết kế kỹ thuật cho tàu cá vỏ thép xa bờ
Đóng mới một con tàu cá vỏ thép xa bờ đòi hỏi nguồn vốn đầu tư rất lớn từ phía chủ tàu. Để dự án được triển khai đúng tiến độ trên đà, khâu lập hồ sơ thiết kế kỹ thuật giữ vai trò quyết định. Một bộ hồ sơ chuẩn chỉnh không chỉ là điều kiện tiên quyết để cơ quan đăng kiểm phê duyệt ngay trong lần thẩm định đầu tiên, mà còn là bản chỉ dẫn trực tiếp giúp xưởng đóng tàu bóc tách khối lượng thép, phóng dạng tole và thi công lắp ráp chính xác, tránh các phát sinh sửa chữa tốn kém về sau.
Cơ sở pháp lý và quy chuẩn kỹ thuật là thước đo cao nhất của toàn bộ hồ sơ. Đối với nhóm tàu cá vỏ thép xa bờ có chiều dài lớn nhất từ 24 mét trở lên, việc tính toán kết cấu và các hệ thống kỹ thuật phải tuân thủ nghiêm ngặt Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 91:2025/BNNMT về phân cấp và đóng tàu cá, kết hợp với Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 02-21:2015/BNNPTNT về trang bị an toàn tàu cá. Quy trình thẩm định, phê duyệt thiết kế được thực hiện thống nhất theo Thông tư 23/2018/TT-BNNPTNT và Thông tư sửa đổi 06/2024/TT-BNNPTNT của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Việc áp dụng đúng và đủ các văn bản quy chuẩn này giúp hồ sơ tránh được tình trạng bị trả về do tính thiếu cơ cấu hoặc chọn sai cấp tàu.
Xương sống của hồ sơ thiết kế là tập bản vẽ kết cấu thân tàu kèm theo thuyết minh tính toán chi tiết. Bản vẽ tuyến hình thân tàu thể hiện chính xác các đường sườn, đường nước và đường mạn, đóng vai trò nền tảng cho việc tính toán dung tích và các đường cong thủy tĩnh. Tiếp đến, bản vẽ bố trí chung phân định rõ ràng các không gian chức năng từ buồng lái, buồng sinh hoạt thuyền viên, buồng máy cho đến hệ thống các khoang hầm chứa cá, két dầu, két nước ngọt và khoang dằn đáy đôi. Bản vẽ kết cấu cơ bản cùng các mặt cắt ngang điển hình phải chỉ rõ quy cách tôn bao đáy, tôn mạn, kích thước các dầm dọc, đà ngang đáy, mã liên kết và kết cấu vách ngăn kín nước theo đúng mô-đun chống uốn yêu cầu của quy chuẩn.
Bên cạnh phần vỏ, phần động lực và các hệ thống đường ống trên tàu đòi hỏi sự ăn khớp tuyệt đối về mặt công suất và không gian lắp đặt. Bản vẽ bố trí buồng máy cần thể hiện chi tiết vị trí máy chính, cụm máy phát điện phụ, máy nén lạnh, hệ thống bơm chuyển dầu và bơm la-văng hút khô buồng máy. Hệ thống trục chân vịt phải có bản vẽ tính toán độ bền đường kính trục, chi tiết ống bao trục, bạc đỡ và bánh lái. Sơ đồ nguyên lý các đường ống công nghệ như ống nhiên liệu, ống nước làm mát, ống thông gió và đặc biệt là hệ thống chữa cháy bằng nước và bình khí CO2 phải được thể hiện mạch lạc, có đánh dấu rõ vị trí các van một chiều và van chặn khẩn cấp ngoài buồng máy.
Tính toán thủy tĩnh và ổn định là phần hồ sơ thường bị cơ quan đăng kiểm soi xét kỹ lưỡng nhất. Thuyết minh tính toán phải chứng minh con tàu thỏa mãn đầy đủ các tiêu chuẩn ổn định nguyên vẹn và tiêu chuẩn thời tiết trong mọi điều kiện khai thác khắc nghiệt ngoài khơi xa. Các trạng thái tính toán bắt buộc phải bao gồm: tàu rời cảng với đầy đủ nhiên liệu và đá bảo quản, tàu đang hoạt động thu thả lưới trên ngư trường khi cá chưa vào hầm, và trạng thái tàu đầy tải cá quay về bến khi nhiên liệu đã tiêu hao gần hết. Ảnh hưởng của mặt tự do từ các két chất lỏng vơi và nước đọng trong khoang cá phải được đưa vào hệ số hiệu chỉnh chiều cao tâm nghiêng ban đầu một cách trung thực.
Kinh nghiệm thực tế cho thấy nguyên nhân chủ yếu khiến hồ sơ đăng kiểm bị kéo dài là do sự thiếu đồng bộ giữa các bản vẽ với nhau. Điển hình là sự sai lệch về vị trí vách ngăn kín nước giữa bản vẽ bố trí chung với bản vẽ kết cấu, hoặc công suất máy thể hiện trên sơ đồ nguyên lý điện không khớp với bảng cân bằng phụ tải trong thuyết minh. Để quá trình xét duyệt diễn ra thuận lợi, đơn vị thiết kế phải tiến hành kiểm tra chéo toàn bộ kích thước hình học, rà soát lại từng quy cách thép hình và đối chiếu thông số trang thiết bị cứu sinh, cứu hỏa với danh mục được cấp phép trước khi nộp hồ sơ chính thức lên cơ sở đăng kiểm.
