So sánh hiệu quả kinh tế – kỹ thuật giữa đóng mới và hoán cải
Đứng trước nhu cầu mở rộng quy mô đội tàu hoặc thay đổi công năng khai thác để bắt kịp thị trường, các chủ tàu và doanh nghiệp vận tải biển luôn phải giải bài toán cân não: nên tận dụng phương tiện cũ để cải tạo hoán cải hay đầu tư đóng mới hoàn toàn. Cả hai con đường đều có ưu thế riêng, nhưng nếu chỉ nhìn vào chi phí dự toán ban đầu mà bỏ qua bài toán tuổi thọ vật liệu cùng chi phí bảo trì dài hạn, chủ đầu tư rất dễ rơi vào bẫy chi phí phát sinh ngoài dự kiến.
Lợi thế cạnh tranh lớn nhất của phương án hoán cải nằm ở tốc độ đưa phương tiện vào khai thác và chi phí đầu tư ban đầu thấp. Thay vì phải chi một khoản tiền khổng lồ cho toàn bộ tôn vỏ, sống chính, hệ thống buồng máy và trang thiết bị hàng hải, chủ tàu chỉ cần tập trung vốn vào các hạng mục thay đổi như cắt nối dài thân vỏ, gia cố boong lắp cẩu hoặc thay đổi cụm máy chính. Thời gian nằm đà của một dự án cải hoán thường chỉ kéo dài từ hai đến bốn tháng, bằng một phần ba so với chu kỳ đóng mới một con tàu cùng quy mô. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể nhanh chóng nắm bắt các hợp đồng vận tải ngắn hạn hoặc tranh thủ mùa vụ ngư trường đang thuận lợi mà không bị chôn vốn quá lâu.
Tuy nhiên, rủi ro kỹ thuật của việc hoán cải nằm ở chất lượng còn lại của kết cấu thân vỏ cũ. Trước khi quyết định cải tạo, việc khảo sát hiện trạng bằng phương pháp siêu âm đo chiều dày tôn vỏ và kiểm tra khuyết tật mối hàn là bước bắt buộc. Nếu diện tích tôn bao bị ăn mòn vượt quá giới hạn hao mòn cho phép của cơ quan đăng kiểm trên bốn mươi phần trăm tổng thể, khối lượng thép phải cắt bỏ và vá lại sẽ tăng vọt, kéo theo chi phí nhân công hàn cắt và kiểm định không thua kém gì đóng mới. Bên cạnh đó, việc chắp vá tôn mới vào khung sườn cũ bị biến dạng nhiệt qua nhiều năm sử dụng rất dễ sinh ra các điểm tập trung ứng suất dư, khiến thân tàu nhanh chóng bị nứt gãy cục bộ khi phải chịu tải nặng trên sóng lớn.
Ngược lại, đóng mới hoàn toàn mang lại ưu thế tuyệt đối về mặt tối ưu hóa kỹ thuật và hiệu suất vận hành lâu dài. Một con tàu đóng mới cho phép kỹ sư thiết kế áp dụng các dạng tuyến hình hiện đại nhất, tối ưu hóa dòng chảy thân vỏ và lựa chọn tổ hợp máy chính, chân vịt có hiệu suất đẩy cao nhất ở đúng dải vận tốc khai thác mong muốn. Khả năng tiết kiệm nhiên liệu từ mười đến mười lăm phần trăm của một con tàu đóng mới có thể bù đắp phần chênh lệch chi phí ban đầu chỉ sau vài năm hoạt động liên tục. Hơn thế nữa, tuổi thọ của một con tàu đóng mới đạt từ hai mươi đến ba mươi năm với chi phí bảo dưỡng định kỳ thấp và hồ sơ pháp lý minh bạch, giúp phương tiện có giá trị thế chấp ngân hàng cao hơn hẳn so với tàu hoán cải.
Để đưa ra quyết định chính xác, chủ đầu tư cần cân nhắc bài toán kinh tế dựa trên vòng đời dự án và tình trạng thực tế của con tàu. Nếu phương tiện hiện tại có phần kết cấu đáy và mạn còn tốt, máy móc còn dư tải và mục tiêu khai thác chỉ kéo dài thêm từ năm đến bảy năm, phương án hoán cải là một nước cờ khôn ngoan để thu hồi vốn nhanh. Ngược lại, nếu định hướng khai thác tuyến dài hạn, đòi hỏi tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật nghiêm ngặt và yêu cầu mức tiêu hao nhiên liệu tối thiểu, việc dồn lực đầu tư đóng mới một con tàu chuẩn chỉnh ngay từ đầu sẽ là giải pháp mang lại hiệu quả kinh tế bền vững nhất.
